Blauwe Route-onderzoek voor toekomst met voldoende schoon water

Een consortium van onderzoekers ontvangt financiering voor een project van zes jaar naar het Nederlandse watersysteem van de toekomst, als onderdeel van de Blauwe Route. De beschikbaarheid van schoon grond- en oppervlakteater in Nederland staat sterk onder druk. Het project met de naam TRANSWATER zal praktische oplossingen bieden voor voldoende water van goede kwaliteit.

Het gaat om een NWA-ORC-project: Onderzoek op Routes door Consortia. Dat is het grootste financieringsinstrument van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA). Voor het onderzoek is in totaal 7,2 miljoen euro beschikbaar gemaakt.

Schoon water is essentieel

Voldoende schoon water is essentieel voor mens en natuur. Omdat onze bevolking en economie groeien, heeft Nederland steeds meer water nodig. Maar door klimaatverandering zijn er vaker periodes van hitte en droogte en in combinatie met het intensieve gebruik van onze omgeving verslechtert de waterkwaliteit. Om het tij te keren, starten vele partners een groot gezamenlijk onderzoeksproject.

TRANSWATER gaat samen met experts en burgers onderzoeken hoe ons land in staat zal blijven om genoeg water van goede kwaliteit te houden in meren, rivieren en in de ondergrond. Het project kijkt zowel naar fysische, juridische en ethische aspecten als naar de gezondheidsrisico’s voor mensen en natuur.

Ruud Bartholomeus (KWR & WUR), sinds dit voorjaar boegbeeld van de Blauwe Route, benadrukt de urgentie van het project: “De afgelopen zomers zagen we de directe gevolgen van droogte. Steeds liep het watertekort op. Dat leidde tot problemen voor de landbouw, drinkwater, scheepvaart, industrie en de natuur, die de maatschappij ook nog eens veel geld kosten. TRANSWATER focust op de noodzakelijke overgang om in Nederland zoet water beschikbaar te houden als bron voor drinkwater en gezonde ecosystemen.”

Interdisciplinair onderzoek met brugfunctie naar belanghebbenden

Bartholomeus is blij dat het landelijke onderzoek van start kan gaan: “De Blauwe Route heeft als doel om kennisontwikkeling over en maatschappelijke betrokkenheid bij het thema ‘water’ te vergroten. Dat gaat onder meer over de beschikbaarheid en kwaliteit van zoet water, en over land- en waterinrichting.”

De waterwereld heeft dan ook erg veel partners. Bartholomeus: “Als Blauwe Route willen we de vragen van maatschappelijke partners koppelen aan onderzoekers en zo helpen om interdisciplinaire projecten op te zetten.”

Centrale wetenschappers in het project zijn zoetwater-experts van verschillende universiteiten en instituten. “We werken samen met fysische wetenschappen, technologie en sociale wetenschappen”, vertelt Bartholomeus. “En ook met stakeholders zoals drinkwaterbedrijven, waterschappen, provincies, de industrie en burgers. Hogescholen en toegepaste instituten zijn daarbij van belang om de brugfunctie te vervullen. Ik doe graag mee aan de discussie, ik probeer continu de vertaalslag naar belanghebbenden te maken. Ik zie het als mijn rol als boegbeeld om te helpen die grote consortia te smeden.”

Kennis laten landen – ook al tijdens het project

Een NWA ORC-project duurt zes jaar, relatief lang voor een samenwerkingsproject. Daarom willen de onderzoekers de resultaten al tijdens het project in de maatschappij laten landen via zogenoemde transitie-ateliers.

Hoogleraar Hydrologie Thom Bogaard van de TU Delft, leider van het consortium, vertelt wat dat concreet inhoudt: “Promovendi gaan eerst via deze transitie-ateliers met de stakeholders in gesprek, daar halen ze op wat de praktijk nodig heeft. Zo formuleren ze gezamenlijk de onderzoeksvragen. Gedurende het project wordt in de transitie-ateliers kennis gedeeld. Aan het eind van het project komt alles samen in een behulpzaam beslismodel voor de watersector.”

TRANSWATER levert uiteindelijk een dashboard op waarin interdisciplinaire indicatoren en beoordelingskaders helpen om beter onderbouwde en rechtvaardigere beslissingen te maken voor het beheer van schoon water.

Partners

Kennisinstellingen die het project trekken zijn TU Delft, Wageningen University & Research, Universiteit Utrecht, Universiteit Twente, Vrije Universiteit, Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW), Hogeschool Utrecht, Hogeschool Rotterdam, HAS green academy, Hogeschool Almere, alsmede KWR, RIVM, en Deltares. Verder zijn er vele partners betrokken waaronder drinkwaterbedrijven, natuur- en landbouworganisaties, overheden, waterschappen, en consultancypartijen.